Wednesday, 11 November 2026
Politics & Elections
ਸਵੱਛ ਸਰਵੇਖਣ 2025-26: ਨਵੀ ਮੁੰਬਈ ਬਣਿਆ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸਾਫ਼ ਸ਼ਹਿਰ, ਸੂਰਤ ਦੂਜੇ ਅਤੇ ਵਿਜੇਵਾੜਾ ਤੀਜੇ ਸਥਾਨ ’ਤੇ
ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਮੁਰਮੂ ਨੇ ਵਿਗਿਆਨ ਭਵਨ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਸਵੱਛ ਸਰਵੇਖਣ ਪੁਰਸਕਾਰ; 4,751 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਥਾਨਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦਾ 43 ਮਾਪਦੰਡਾਂ ’ਤੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਮੁਲਾਂਕਣ
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 11 ਨਵੰਬਰ: ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਮੁਰਮੂ ਨੇ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨ ਭਵਨ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਸਮਾਗਮ ਦੌਰਾਨ ਸਵੱਛ ਸਰਵੇਖਣ ਪੁਰਸਕਾਰ 2025-26 ਦੇ ਜੇਤੂਆਂ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ। ਸਵੱਛ ਭਾਰਤ ਮਿਸ਼ਨ-ਸ਼ਹਿਰੀ ਤਹਿਤ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਇਸ ਸਰਵੇਖਣ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਸੰਸਕਰਣ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਫ਼ਾਈ, ਸਵੱਛਤਾ ਅਤੇ ਕੂੜਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਉਪਰਾਲਿਆਂ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਇਸ ਵਾਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਵੱਛ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਸੁਪਰ ਸਵੱਛ ਲੀਗ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਨਵੀ ਮੁੰਬਈ ਨੇ ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ, ਜਦਕਿ ਗੁਜਰਾਤ ਦਾ ਸੂਰਤ ਸ਼ਹਿਰ ਦੂਜੇ ਅਤੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਵਿਜੇਵਾੜਾ ਤੀਜੇ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਰਿਹਾ।
ਇਹ ਨਤੀਜਾ ਇਸ ਲਈ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਪਿਛਲੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਇੰਦੌਰ ਸ਼ਹਿਰ ਸਵੱਛਤਾ ਦਰਜਾਬੰਦੀ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਮੋਹਰੀ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਮੁਰਮੂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਸਫ਼ਾਈ ਦਾ ਅਸਲ ਮਹੱਤਵ
ਸਮਾਗਮ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਮੁਰਮੂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਵੱਛਤਾ ਦਾ ਮਹੱਤਵ ਸਿਰਫ਼ ਜਨਤਕ ਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰ ਬਣਾਉਣ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਫ਼ਾਈ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ, ਸਮਾਜਿਕ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਜਵਾਬਦੇਹੀ ਦਾ ਵੀ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ।
ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੇ ਸਵੱਛਤਾ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਵਜੋਂ ਦੇਖਣ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤੀ।
ਇਹ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਲਈ ਸਥਾਨਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਸਰਗਰਮ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਨਵੀ ਮੁੰਬਈ ਨੇ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ
ਸਵੱਛ ਸਰਵੇਖਣ 2025-26 ਵਿੱਚ ਨਵੀ ਮੁੰਬਈ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਵੱਛ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਸੁਪਰ ਸਵੱਛ ਲੀਗ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਸੂਰਤ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਦੂਜਾ ਅਤੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਿਜੇਵਾੜਾ ਨੂੰ ਤੀਜਾ ਸਥਾਨ ਮਿਲਿਆ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਸਫ਼ਾਈ ਅਤੇ ਸਵੱਛਤਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਉਪਰਾਲਿਆਂ ਲਈ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਜੇਤੂ ਸ਼ਹਿਰ
| ਸ਼੍ਰੇਣੀ | ਜੇਤੂ ਸ਼ਹਿਰ | ਸੂਬਾ |
|---|---|---|
| ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਵੱਛ ਸ਼ਹਿਰ / ਸੁਪਰ ਸਵੱਛ ਲੀਗ — ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ | ਨਵੀ ਮੁੰਬਈ | ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ |
| ਦੂਜਾ ਸਥਾਨ | ਸੂਰਤ | ਗੁਜਰਾਤ |
| ਤੀਜਾ ਸਥਾਨ | ਵਿਜੇਵਾੜਾ | ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ |
| 10 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰ | ਗ੍ਰੇਟਰ ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ | ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ |
| 3 ਤੋਂ 10 ਲੱਖ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰ | ਉੱਜੈਨ | ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ |
| ਸਰਵੋਤਮ ਨਦੀ ਕੰਢੇ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ | ਰੀਵਾ | ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ |
| ਸਰਵੋਤਮ ਤੱਟਵਰਤੀ ਸ਼ਹਿਰ | ਪੁਰੀ | ਓਡੀਸ਼ਾ |
| ਸਭ ਤੋਂ ਸਾਫ਼ ਹਿਮਾਲਿਆਈ ਸ਼ਹਿਰ | ਰੁਦਰਪੁਰ | ਉੱਤਰਾਖੰਡ |
| ਸਵੱਛ ਸ਼ਹਿਰ ਜੋੜੀ — ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕ ਸ਼ਹਿਰ | ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ | ਗੁਜਰਾਤ |
4,751 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸਰਵੇਖਣ
ਸਵੱਛ ਸਰਵੇਖਣ 2025-26 ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ 4,751 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਥਾਨਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੁੱਲ 43 ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਇਸ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸਫ਼ਾਈ, ਕੂੜਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਸਵੱਛਤਾ ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਵਰਗੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪੱਖਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਇਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਸਵੱਛਤਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਇਸ ਵਾਰ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਰਾਏ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਵਧੇਰੇ ਮਹੱਤਤਾ
ਸਰਵੇਖਣ ਦੇ ਇਸ ਸੰਸਕਰਣ ਵਿੱਚ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਮਹੱਤਵ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸ਼ਹਿਰੀ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਤੱਟਾਂ ਅਤੇ ਜਲ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਸਫ਼ਾਈ ਨੂੰ ਵੀ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।
ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਪਖਾਨਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪਿਸ਼ਾਬ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ, ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤੀ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਸਫ਼ਾਈ ਅਤੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਵੱਛਤਾ ਸਬੰਧੀ ਵਿਵਹਾਰਕ ਬਦਲਾਅ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ’ਤੇ ਵੀ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਇਸ ਨਾਲ ਸਰਵੇਖਣ ਦਾ ਦਾਇਰਾ ਸਿਰਫ਼ ਸੜਕਾਂ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਥਾਵਾਂ ਦੀ ਸਫ਼ਾਈ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਧ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪੱਖਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ।
ਸਵੱਛਤਾ ਦੀ ਨਵੀਂ ਪਹਿਲ — ਮਿਲ ਕੇ ਕਰੀਏ ਸਫ਼ਾਈ
ਇਸ ਸਾਲ ਸਵੱਛ ਸਰਵੇਖਣ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਸੀ:
‘ਸਵੱਛਤਾ ਕੀ ਨਈ ਪਹਿਲ – ਬਢਾਏਂ ਹਾਥ, ਕਰੇਂ ਸਫ਼ਾਈ ਸਾਥ’
ਇਸ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਸਵੱਛਤਾ ਲਈ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਰਾਹੀਂ ਨਾਗਰਿਕਾਂ, ਸਥਾਨਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵਿਚਕਾਰ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ’ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਮਨੋਹਰ ਲਾਲ ਅਤੇ ਤੋਖਨ ਸਾਹੂ ਰਹੇ ਮੌਜੂਦ
ਵਿਗਿਆਨ ਭਵਨ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੰਡ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਆਵਾਸ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਮੰਤਰੀ ਮਨੋਹਰ ਲਾਲ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਰਹੇ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੇਂਦਰੀ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਤੋਖਨ ਸਾਹੂ ਨੇ ਵੀ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।
ਸਮਾਗਮ ਦੌਰਾਨ ਸਵੱਛਤਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਥਾਨਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਗ੍ਰੇਟਰ ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ ਅਤੇ ਉੱਜੈਨ ਨੂੰ ਵੀ ਮਿਲਿਆ ਸਨਮਾਨ
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਬਾਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਈ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਵੱਛਤਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ।
10 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੇਟਰ ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਸਾਫ਼ ਸ਼ਹਿਰ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਮਿਲੀ।
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ 3 ਤੋਂ 10 ਲੱਖ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਉੱਜੈਨ ਨੇ ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਕਾਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਥਾਨਕ ਲੋੜਾਂ ਅਤੇ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਵੱਛਤਾ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਰੀਵਾ, ਪੁਰੀ ਅਤੇ ਰੁਦਰਪੁਰ ਨੇ ਵੀ ਮਾਰੀ ਬਾਜ਼ੀ
ਸਵੱਛ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਰੀਵਾ ਨੂੰ ਸਰਵੋਤਮ ਨਦੀ ਕੰਢੇ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ ਮਿਲਿਆ।
ਓਡੀਸ਼ਾ ਦੇ ਪੁਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤੱਟਵਰਤੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਜੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਰੁਦਰਪੁਰ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਸਾਫ਼ ਹਿਮਾਲਿਆਈ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਮਾਨਤਾ ਮਿਲੀ।
ਇਹ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਨਦੀਆਂ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਤੱਟਾਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਵੱਛਤਾ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸਵੱਛ ਸ਼ਹਿਰ ਜੋੜੀ ਪਹਿਲ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਪਹਿਲੇ ਸਥਾਨ ’ਤੇ
ਇਸ ਵਾਰ ਸਵੱਛ ਸ਼ਹਿਰ ਜੋੜੀ (Swachh Shehar Jodi) ਪਹਿਲ ਤਹਿਤ ਵੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਬਿਹਤਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਆਪਣੇ ਤਜਰਬੇ ਅਤੇ ਸਫ਼ਲ ਕਾਰਜਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕਰ ਸਕਣ।
ਇਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕ (Mentor) ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਸਿੱਖਣ ਵਾਲੇ ਭਾਈਵਾਲ (Mentee) ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਨੇ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।
ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਾਨੰਦ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਪਹਿਲ ਤਹਿਤ ਮਾਨਤਾ ਮਿਲੀ।
2016 ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ 73 ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਹੋਈ ਸੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ
ਸਵੱਛ ਸਰਵੇਖਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸਾਲ 2016 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਪਹਿਲੇ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ 73 ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਥਾਨਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਰ ਸਾਲ ਸਰਵੇਖਣ ਦਾ ਦਾਇਰਾ ਵਧਦਾ ਗਿਆ।
ਹੁਣ 2025-26 ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਸੰਸਕਰਣ ਵਿੱਚ 4,751 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਥਾਨਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਨਾਲ ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਵੱਛਤਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।
ਕੂੜਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ’ਤੇ ਜ਼ੋਰ
ਸਵੱਛ ਸਰਵੇਖਣ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਾਈ ਦੇ ਮਿਆਰ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਚੁੱਕਣਾ ਅਤੇ ਸਵੱਛਤਾ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ।
ਇਸ ਵਿੱਚ ਠੋਸ ਕੂੜੇ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਜਨਤਕ ਥਾਵਾਂ ਦੀ ਸਫ਼ਾਈ, ਸਵੱਛਤਾ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਵਰਗੇ ਪੱਖ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ।
ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਰਜਾਬੰਦੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਮੁਕਾਬਲੇ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਨਾਲ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਥਾਨਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਸਵੱਛ ਭਾਰਤ ਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਦੀ ਯਾਤਰਾ
ਸਵੱਛ ਸਰਵੇਖਣ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਸੰਸਕਰਣ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਵੱਛਤਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੀ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪੜਾਅ ਹੈ।
2016 ਵਿੱਚ 73 ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਇਹ ਪਹਿਲ ਹੁਣ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਇਸ ਵਾਰ ਨਵੀ ਮੁੰਬਈ, ਸੂਰਤ, ਵਿਜੇਵਾੜਾ, ਗ੍ਰੇਟਰ ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ, ਉੱਜੈਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੇਤੂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਮਾਨਤਾ ਮਿਲੀ ਹੈ।
ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਮੁਰਮੂ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਵੀ ਇਹੀ ਰਿਹਾ ਕਿ ਸਵੱਛਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ, ਸਮਾਜਿਕ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਜਵਾਬਦੇਹੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ।